مصطفى النوراني الاردبيلي

343

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

زهره را در عربى مراره ، در اردو و هندى پتا و در انگليسى GALL BLADDER مىگويند . زهره مار را سرمه كنند براى نزول آب در چشم مفيد است . « 5 » مراره گاو گرم و خشك در درجه چهارم مىباشد . مصلح روغن و شير است . نفع خاص : دافع خناق ، آن را براى غبار و ضعف ديد در چشم سرمه مىكنند . قطره چكاندن آن در گوش براى درد گوش مفيد است و چرك را از گوش خارج مىكند . براى خناق آن را با عسل مىليسند و ماليدن آن لكه را از پوست پاك مىكند . ضماد آن محلل اورام است . فرزجه آن منقى رحم و نيز براى امراض برص و خارش ، ماليدن آن مفيد است مراره گرگ براى استسقاء و قولنج مفيد است . « 1 » مزاج : همه انواع زهره در چهارم گرم و خشكند . خواص : عموما زهره گرم و زداينده است . زهره حيوانات بر حسب نر و ماده و تشنگى و سيرابى و گرسنگى و سيرى و حركت و آرامش حيوان اختلاف دارد . زهره گاو نر و بز كوهى پادزهر نيش است . زهره بز نر از جمله علاجات پاغر و واريس است . « 2 » اگر زهره چهارپايان و حيوانات آبزى و خشكى و پرندگان را با هم مقايسه كنيم به ترتيب : پرنده اول ، ماهى شبوط و خرچنگ دراز دريايى كه آن را كژدم دريا نامند و لاك پشت در درجه دوم و چهارپايان در درجه سوم قرار دارند . در ميان پرندگان زهره مرغان بزرگ شكارى از زهره ساير پرندگان شناور و بيابانى و خانگى قوىتر و گزنده‌تر است . در ميان چهارپايان آنچه زهره قويتر دارند به ترتيب اولويت عبارتند از : گاو ، آهو ، خرس ، بُز ، گوسفند و از همه ناتوان‌تر زهره خوك است . بهترين زهره آن است كه رنگش زرد و طبيعى است . زهره‌اى كه رنگش زنگارى يا لاجوردى يا سرخ سرخ باشد خوب نيست .

--> ( 5 ) - لاثانى لغات الادويه ، ص 57 . ( 1 ) - دستور بريتانى ، ص 457 ( 2 ) - قانون در طب ، بوعلى سينا ، ج 2 ، ص 220 - 219 .